Speerpunt in de kijker: Een sterk OCMW

De draagkracht van OCMW’s kwam de afgelopen jaren fel onder druk te staan. Sinds de aankondiging van de nieuwe maatregel op de beperking van werkloosheid in de tijd werd die druk alsmaar groter. OCMW Turnhout en het Welzijnsonthaal probeerden al voor de invoering van de nieuwe maatregel hun werking aan te passen aan grote maatschappelijke uitdagingen.

Aanleiding

Ons verhaal gaat terug naar zo’n jaar geleden, naar de periode waarin maatschappelijke crisissen elkaar netjes opvolgen: corona, oorlog in Oekraïne, energiecrisis. Op het OCMW en het Welzijnsonthaal slaagden we er crisis per crisis in om ons telkens opnieuw te organiseren en praktische mouwen te passen aan tijdelijke problemen. Helaas kan je in een snel veranderende wereld niet blijven inzetten op tijdelijke oplossingen. We wilden onze werking weerbaarder maken voor de volgende crisis ons zou bereiken. Het was dus hoog tijd om onze dienstverlening grondig onder de loep te nemen.

Pilootproject

Zo’n twee jaar geleden, in januari 2024, stapten we in een pilootproject om de leefloonaanvraag onder de loep te nemen. Onderzoekster Marjolijn De Wilde coördineerde het project en gebruikte de resultaten van haar eerdere onderzoek als basis: ‘Het sociale onderzoek van OCMW’s is een complexe procedure waarin (te) veel bewijslast wordt gevraagd. Die manier van werken zorgt niet alleen voor wantrouwen en stress bij de burger, maar ook voor extra administratieve druk bij de maatschappelijke werkers’.

Het doel van het pilootproject was duidelijk: een minder complexe procedure, die zo snel mogelijk duidelijkheid schept voor burgers. Het pilootproject moest nagaan hoe de info uit de kruispuntbank sociale zekerheid (KSZ) gebruikt kan worden om binnen de wettelijke richtlijnen toch voor een vlottere leefloonaanvraag met minder administratieve last te zorgen. En dat was een succes, want de afgelopen twee jaar leerden we onder begeleiding van Marjolijn hoe we onnodige administratieve stappen kunnen wegwerken.

Vervolgtraject: onze dienstverlening

De administratieve vereenvoudiging van de leefloonaanvraag was een mooie verbetering. Maar om de lange wachttijden aan te pakken, was er nood aan een breder traject waarin we onze volledige dienstverlening onder de loep nemen – een traject dat verder bouwt op het pilootproject. Zo gezegd, zo gedaan.

Zodra burgers aankomen in het Welzijnsonthaal willen we hen zo snel en vlot mogelijk doorverwijzen naar de juiste hulpverlening. Tegelijkertijd willen we hen zo snel mogelijk duidelijkheid geven of er financiële steun of andere rechten toegekend kunnen worden. Zo schakelen we onze onthaalmedewerkers binnen het Welzijnsonthaal in om de steunaanvraag maximaal voor te bereiden. Daardoor kunnen collega’s op de achtergrond het dossier afwerken en voorbrengen op het Bijzonder Comité Sociale Dienst (BCSD). Zodra het BCSD positief over een hulpvraag heeft beslist, kan het intensieve begeleidingstraject opgestart worden.

Tijdens intensieve begeleidingstrajecten hopen we de burger in de mate van het mogelijke weer volledig op eigen benen te krijgen. Het GPMI (geïndividualiseerd project voor maatschappelijke integratie) wordt daarbij als tool gebruikt om doel en richting te geven aan het begeleidingstraject. Omdat we in de onthaalfase al meteen bekijken of een burger recht heeft op steun, kan de maatschappelijk assistent al vanaf het begin de focus leggen op het begeleidingstraject. Dat zorgt ervoor dat de begeleidingsrelatie meteen vanaf het begin positief en sterk start.

Wat met burgers die niet meteen of geen intensieve begeleiding nodig hebben? Dat kan ook het geval zijn. Denk bijvoorbeeld aan mensen die slechts tijdelijk de steun van een OCMW nodig hebben totdat ze opnieuw aan het werk kunnen van zodra hun jongste kind naar school gaat. Voor hen staat er ook een team klaar dat alle vragen beantwoordt en hen proactief opvolgt als er toch intensieve steun nodig is.

Samenvatting

Een wereld die verlost is van wachttijden, waarin het hulpaanbod even snel aankomt als het betalen van een Payconiq-verzoekje? We dromen ervan. Helpt onze nieuwe werking om de toestroom die op ons afkomt (en de toestroom die er al jaren was) het hoofd te bieden? Ja, daar geloven we wel in!

In tijden van crisis en grote werkdruk is het vaak de reflex om terug te grijpen naar het vertrouwde. Om te beschermen wat je al kent en hebt. Wij kozen om in te gaan tegen die reflex en durven, ook in woelige tijden, bewust te kiezen voor verandering van koers met het oog om dichter bij vlotte, kwalitatieve hulpverlening te komen.