Vaste collectie

Harten 5

Niets is wat het lijkt. Speelkaarten dienen niet alleen om mee te spelen. In het Museum van de Speelkaart leer je dat ze behalve voor onschuldig vermaak ook eeuwenlang gebruikt werden voor propaganda, satire, kunst, onderwijs, waarzeggerij en reclame.

Het museum beschikt over de belangrijkste verzameling speelkaarten uit Turnhout en de historische Nederlanden. De oudste originele stukken dateren van het begin van de 16de eeuw, maar de klemtoon ligt op de industriële periode (18de eeuw tot nu).
Dat is de periode waarin de Turnhoutse kaartenmakers furore maakten. Omdat het grootste deel van hun kaartspellen voor export was bestemd, is meteen de hele wereld in het museum aanwezig.

De permanente tentoonstelling ‘Harten 5’ geeft een totaalbeeld van de geschiedenis en het gebruik van speelkaarten vanaf de late middeleeuwen tot nu. Het doet dat in vijf thema's:

  1. Scenografie Harten 5‘Het prentenboek van de duivel’ gaat in op de onaangename neveneffecten van het kaartspel: ruzies, oplichting, godslastering, moord en doodslag. Tot de Kerk er zich mee bemoeit.
  2. ‘Lering en vermaak’ toont hoe kunstenaars kaarten als inspiratiebron gebruiken en hoe speelkaarten gebruikt worden om mensen te onderrichten of om satirische boodschappen te verspreiden.
  3. In ‘Vrijheid of de dood’ keren we terug naar de periode van de Franse Revolutie. De koning belandt op de guillotine en verdwijnt ook (even) uit het kaartspel. Europa wordt geteisterd door oorlogen. Waarzeggers maken van de onstabiele toekomst gebruik om aan de hand van kaarten de toekomst te voorspellen.
  4. In de 19de eeuw zijn het zowel de 'romantici' als de 'victorianen' die kaartspelletjes spelen met de familie. Maar niet alle spellen zijn even onschuldig.
  5. Het vijfde en laatste deel zoomt in op de achterkant van de speelkaart, die onder andere gebruikt wordt om reclame te maken.

Machinepark

Daarnaast heeft het museum veel aandacht voor techniek. Dat kan in een drukkersstad als Turnhout ook niet anders. De Turnhoutse grafische industrie speelde sinds de 19de eeuw een prominente rol bij het vervaardigen van (speel)kaarten. In de 20ste eeuw groeide Turnhout zelfs uit tot de enige fabrikant van speelkaarten in de Nederlanden en tot een van de belangrijkste producenten ter wereld. Ook nu nog worden meer dan 600 000 spellen per dag gedrukt.

Het museum bewaart authentieke drukpersen en grafische apparatuur. Het machinepark illustreert de gehele productielijn, van vroeger tot nu, een gigantische 19de-eeuwse stoommachine inbegrepen. Op vaste dagen in de maand zetten drukkers het machinepark aan het werk en demonstreren ze het volledige drukproces, inclusief de afwerking van speelkaarten. Een aanrader!
De data voor 2017 vind je hier.

Speelkaartenlab - Cartamundi

Wie na al deze informatie zélf aan de slag wil, kan terecht in het Speelkaartenlab, een realisatie van Cartamundi, wereldleider in de productie van speelkaarten en bordspellen. Het Turnhoutse bedrijf focust hier op interactieve toepassingen van de speelkaart voor jong en oud. Je kunt je wagen aan Cartamundi-apps, een digitale quiz, een educatief geheugenspel, een interactieve tijdlijnwolk en originele verkleed- en selfiemogelijkheden.

Tijn aan de tablet

 

Logo Cartamundi

 

 

 

 

 Harten vijf- perstekst