Madelon keert terug naar haar sokkel

22
februari
2021

Het oorlogsmonument op het Turnhoutse Zegeplein staat al enkele maanden in de steigers. Het standbeeld bovenop, door Turnhoutenaren eerst spottend maar later liefdevol ‘de Madelon’ genoemd, liet haar sokkel al die tijd leeg achter. ‘Oorspronkelijk vonden de inwoners  het beeld te wulps en bedoelden ze de bijnaam smalend, verwijzend naar een soldatenliefje’, weet schepen van Patrimonium Francis Stijnen. ‘Maar in de loop van de jaren is onze Madelon vooral een vaste waarde en een icoon van de stad geworden. Dat ze pal in het centrum staat, midden in de uitgaansbuurt, heeft al eens overmoedige, meestal aangeschoten, jongemannen op het idee gebracht om haar innig te willen omhelzen. Helaas is die klim niet altijd goed afgelopen – voor zowel de aanbidders als het beeld. Ik hoop dan ook dat de gerestaureerde Madelon voortaan kan genieten van de ‘vrede en victorie’ die ze verpersoonlijkt.’

Het monument dat in 1922 werd opgericht om de 131 Turnhoutse gesneuvelden van de Eerste Wereldoorlog te eren, was in slechtere staat dan verwacht. ‘Helaas hebben we vastgesteld dat de eerdere restauratie van een twintigtal jaar geleden eigenlijk niet goed was uitgevoerd. Niet alleen het standbeeld heeft trouwens de afgelopen 99 jaar afgezien, ook de trappen in blauwe steen en de drie bronzen bas-reliëfs op de sokkel waren verweerd en door de tijd getekend. Dankzij de grondige opknapbeurt is de Madelon nu helemaal klaar voor haar 100ste verjaardag in 2022.’  

Het mysterie van het Madelonzwaard

Het zwaard van de Madelon verdween in het begin van de jaren 70. Diefstal, vandalisme of een veel te lang uitgesponnen grap: het mysterie werd nooit opgehelderd. ‘We hebben wel al twee keer op een mooie ontknoping gehoopt’, zegt schepen Stijnen. ‘In 2014 dook er al eens een bronzen zwaard op, maar onze stadsarchivaris kon toen op basis van afbeeldingen onomstotelijk vaststellen dat het niet aan de Madelon toebehoorde. Nog onlangs, tijdens de renovatie, meldde een bewoner zich in de werfkeet van de firma Renotec, ook met een bronzen zwaard. Dat werd gevonden toen het slib van de kasteelvijver werd geruimd, ongeveer twintig jaar geleden. De man was ervan overtuigd het echte zwaard van de Madelon in zijn bezit te hebben, maar ook dit keer rezen er twijfels uit vergelijkingen met beeldmateriaal. Om absolute zekerheid te krijgen, zijn we met het aangeboden zwaard naar het atelier van de restaurateur getrokken. Daar hebben we het in de hand van het beeld gelegd, maar de littekens op hand en zwaard bleken niet overeen te komen. Spijtig, want als historicus hoop ik natuurlijk nog altijd om de ware toedracht én het authentieke zwaard te vinden. Onze erfgoedcollega’s gaan overigens uitzoeken waar dit tweede zwaard dan wel vandaan komt, want ook dat is intrigerend. De Madelon heeft ondertussen een uitstekende replica gekregen, gebaseerd op historische bronnen. Beschouw het maar als een vervroegd geschenk voor de eeuwelinge.’

Het standbeeld ‘de Madelon’ wordt op dinsdag 23 februari om 14.30 uur teruggeplaatst, en opnieuw onthuld, op het Turnhoutse Zegeplein.